ЁЯР╝ Pandas рд╕рд┐рдХреНрдиреЗ рд╕рдореНрдкреВрд░реНрдг рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рди тАФ рд╕реБрд░реБрд╡рд╛рддреАрджреЗрдЦрд┐ рдЙрдиреНрдирдд рд╕реНрддрд░рд╕рдореНрдо

ЁЯР╝ Pandas рд╕рд┐рдХреНрдиреЗ рд╕рдореНрдкреВрд░реНрдг рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рди тАФ рд╕реБрд░реБрд╡рд╛рддреАрджреЗрдЦрд┐ рдЙрдиреНрдирдд рд╕реНрддрд░рд╕рдореНрдо

Pandas рднрдиреЗрдХреЛ рдХреЗ рд╣реЛ?

Pandas Python рдХреЛ рдПрдХ рд╢рдХреНрддрд┐рд╢рд╛рд▓реА рд▓рд╛рдЗрдмреНрд░реЗрд░реА рд╣реЛ рдЬрд╕рд▓реЗ рдбреЗрдЯрд╛ рд╕рдлрд╛ рдЧрд░реНрдиреЗ, рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдЧрд░реНрдиреЗ рд░ рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛рдкрди рдЧрд░реНрдиреЗ рдХрд╛рдо рдЧрд░реНрдЫред
рдпреЛ рджреБрдИ рдкреНрд░рдореБрдЦ рдбреЗрдЯрд╛ рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛рдорд╛ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдЫрдГ

  • Series тЖТ рдПрдЙрдЯрд╛ рд╕реНрддрдореНрдн рдЬрд╕реНрддреЛ (рдПрдХ-рдЖрдпрд╛рдо)

  • DataFrame тЖТ рддрд╛рд▓рд┐рдХрд╛ рдЬрд╕реНрддреЛ (рдкрдЩреНрдХреНрддрд┐ рд░ рд╕реНрддрдореНрдн рд╕рд╣рд┐рдд рджреБрдИ-рдЖрдпрд╛рдо)

ЁЯСЙ рд╕рд╛рдзрд╛рд░рдг рднрд╛рд╖рд╛рдорд╛ рднрдиреМрдВ рднрдиреЗ, Pandas рднрдиреЗрдХреЛ Excel + Python рдХреЛ рд╕рдВрдпреЛрдЬрди рд╣реЛ тАФ рддрд░ рдзреЗрд░реИ рдЫрд┐рдЯреЛ рд░ рд╕реНрдорд╛рд░реНрдЯ!


тЪЩя╕П Step 1: Pandas рдЗрдиреНрд╕реНрдЯрд▓ рд░ рдЗрдореНрдкреЛрд░реНрдЯ рдЧрд░реНрдиреЗ

рдкрд╣рд┐рд▓реЗ Pandas рдЗрдиреНрд╕реНрдЯрд▓ рдЧрд░реНрдиреБрд╣реЛрд╕реН:

pip install pandas

рдкрдЫрд┐ Python рдорд╛ рдЗрдореНрдкреЛрд░реНрдЯ рдЧрд░реНрдиреБрд╣реЛрд╕реН:

import pandas as pd

ЁЯУК Step 2: Data Structures рд╕рд┐рдХреНрдиреБрд╣реЛрд╕реН

ЁЯФ╕ Series:

import pandas as pd data = pd.Series([10, 20, 30, 40], index=['A', 'B', 'C', 'D']) print(data)

ЁЯСЙ Series рдПрдЙрдЯрд╛ рдорд╛рддреНрд░ рд╕реНрддрдореНрдн рднрдПрдХреЛ рдбреЗрдЯрд╛ рд╣реЛ, рдЬрд╕рдорд╛ label рд╣реБрдиреНрдЫред

ЁЯФ╕ DataFrame:

data = { 'Name': ['Ram', 'Sita', 'Hari'], 'Marks': [85, 92, 78] } df = pd.DataFrame(data) print(df)

ЁЯСЙ DataFrame рднрдиреЗрдХреЛ рддрд╛рд▓рд┐рдХрд╛ (Table) рд╣реЛ тАФ рдЬрд╕рдорд╛ рдзреЗрд░реИ Series рд╣реБрдиреНрдЫрдиреНред


ЁЯза Step 3: Data рдкрдвреНрдиреЗ рд░ рд▓реЗрдЦреНрдиреЗ (Load & Save)

# CSV рдлрд╛рдЗрд▓ рдкрдвреНрдиреЗ df = pd.read_csv('students.csv') # CSV рдлрд╛рдЗрд▓рдорд╛ рд▓реЗрдЦреНрдиреЗ df.to_csv('output.csv', index=False)

ЁЯСЙ CSV, Excel, JSON, рд╡рд╛ Database рдмрд╛рдЯ рдкрдирд┐ рдбреЗрдЯрд╛ рдкрдвреНрди/рд▓реЗрдЦреНрди рд╕рдХрд┐рдиреНрдЫред


ЁЯФН Step 4: Dataset рдЕрдиреНрд╡реЗрд╖рдг рдЧрд░реНрдиреЗ

print(df.head()) # рдкрд╣рд┐рд▓реЛ рел рдкрдЩреНрдХреНрддрд┐ print(df.shape) # рдЖрдХрд╛рд░ (rows, columns) print(df.columns) # рд╕реНрддрдореНрднрд╣рд░реВрдХреЛ рдирд╛рдо print(df.info()) # рдбреЗрдЯрд╛ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ print(df.describe()) # рд╕рд╛рдВрдЦреНрдпрд┐рдХ рд╡рд┐рд╡рд░рдг

ЁЯСЙ рдпрд╕рд▓реЗ рддрдкрд╛рдИрдВрд▓рд╛рдИ рдбреЗрдЯрд╛ рдХрд╕реНрддреЛ рдЫ рднрдиреЗрд░ рдмреБрдЭреНрди рд╕рдЬрд┐рд▓реЛ рдмрдирд╛рдЙрдБрдЫред


ЁЯзй Step 5: Data рдЫрдиреЛрдЯ рд░ рдлрд┐рд▓реНрдЯрд░ рдЧрд░реНрдиреЗ

# рдПрдХ рд╕реНрддрдореНрдн print(df['Marks']) # рдзреЗрд░реИ рд╕реНрддрдореНрднрд╣рд░реВ print(df[['Name', 'Marks']]) # рдлрд┐рд▓реНрдЯрд░ рдЧрд░реНрдиреЗ print(df[df['Marks'] > 80])

ЁЯСЙ рдлрд┐рд▓реНрдЯрд░рд┐рдЩрд▓реЗ рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХ рдЬрд╛рдирдХрд╛рд░реА рдорд╛рддреНрд░ рджреЗрдЦрд╛рдЙрдБрдЫ тАФ Excel рдХреЛ тАЬFilterтАЭ рдЬрд╕реНрддреИред


ЁЯз╣ Step 6: Data рд╕рдлрд╛ рдЧрд░реНрдиреЗ (Cleaning)

# рдЦрд╛рд▓реА рдбреЗрдЯрд╛ рдЬрд╛рдБрдЪреНрдиреЗ print(df.isnull().sum()) # рдЦрд╛рд▓реА рдард╛рдЙрдБ рднрд░реНрдиреЗ df['Marks'].fillna(df['Marks'].mean(), inplace=True) # рдбреБрдкреНрд▓рд┐рдХреЗрдЯ рд╣рдЯрд╛рдЙрдиреЗ df.drop_duplicates(inplace=True)

ЁЯза рд╕рдлрд╛ рдбреЗрдЯрд╛ = рд╕рд╣реА рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдгред


ЁЯзо Step 7: рдЧрдгрдирд╛ рд░ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдЧрд░реНрдиреЗ

df['Total'] = df['Marks'] + 5 df['Grade'] = df['Marks'].apply(lambda x: 'A' if x > 80 else 'B') print(df)

ЁЯСЙ apply() рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдЧрд░реЗрд░ рддрдкрд╛рдИрдВ рдХрд╕реНрдЯрдо рдирд┐рдпрдорд╣рд░реВ рдмрдирд╛рдЙрди рд╕рдХреНрдиреБрд╣реБрдиреНрдЫред


ЁЯУИ Step 8: Sorting, Grouping рд░ Aggregation

# Sorting df.sort_values(by='Marks', ascending=False, inplace=True) # Grouping print(df.groupby('Grade')['Marks'].mean())

ЁЯСЙ Grouping рд▓реЗ рдФрд╕рдд, рдпреЛрдЧ, рд╡рд╛ рдЧрдиреНрддреА рдЬрд╕реНрддрд╛ рд░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯ рдмрдирд╛рдЙрдБрдЫред


ЁЯФЧ Step 9: Merge, Join рд░ Concatenate

df1 = pd.DataFrame({'ID': [1, 2], 'Name': ['Ram', 'Sita']}) df2 = pd.DataFrame({'ID': [1, 2], 'Marks': [85, 92]}) merged = pd.merge(df1, df2, on='ID') print(merged)

ЁЯСЙ рдпреЛ Excel рд╡рд╛ SQL Join рдЬрд╕реНрддреИ рд╣реЛред


ЁЯУК Step 10: Visualization (рдЪрд┐рддреНрд░ рдмрдирд╛рдЙрдиреЗ)

import matplotlib.pyplot as plt df['Marks'].plot(kind='bar') plt.show()

ЁЯСЙ рдбреЗрдЯрд╛ рджреГрд╢реНрдп (Visual) рдмрдирд╛рдПрд░ рдмреБрдЭреНрди рд╕рдЬрд┐рд▓реЛ рд╣реБрдиреНрдЫред


ЁЯТ╗ Step 11: рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХрд╛ рд▓рд╛рдЧрд┐ рд╕рд╛рдирд╛ рдкреНрд░реЛрдЬреЗрдХреНрдЯрд╣рд░реВ

  • рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереАрд╣рд░реВрдХреЛ рдирддрд┐рдЬрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг

  • рдмрд┐рдХреНрд░реА рд░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯ рддрдпрд╛рд░ рдЧрд░реНрдиреЗ

  • рдореМрд╕рдо рдбреЗрдЯрд╛ рд╕рдлрд╛ рдЧрд░реНрдиреЗ

  • рдЦрд░реНрдЪ рдЯреНрд░реНрдпрд╛рдХрд░ рдмрдирд╛рдЙрдиреЗ

рдЙрджрд╛рд╣рд░рдг:

sales = pd.read_csv('sales.csv') print(sales.groupby('Month')['Revenue'].sum())

ЁЯУЪ Step 12: рд╕рд┐рдХрд╛рдЗ рд╕реНрд░реЛрддрд╣рд░реВ

тЬЕ Official Docs: https://pandas.pydata.org/docs/
тЬЕ Free Learning Platforms:

  • W3Schools Pandas Tutorial

  • Great Learning, Kaggle Courses

  • тЬЕ NIIT Birgunj


ЁЯЪА рдЕрдиреНрддрд┐рдо рд▓рдХреНрд╖реНрдп

Pandas рд╕рд┐рдХрд┐рд╕рдХреЗрдкрдЫрд┐ рддрдкрд╛рдИрдВ:

  • NumPy рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдЧрд░реЗрд░ рдЧрдгрдирд╛

  • Matplotlib рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдЧрд░реЗрд░ Visualization

  • рдЕрдирд┐ Scikit-learn / TensorFlow рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдЧрд░реЗрд░ Machine Learning рдЧрд░реНрди рддрдпрд╛рд░ рд╣реБрдиреБрд╣реБрдиреЗрдЫ ЁЯЪА

← Back to Blogs